Na snel en sterk gewichtsverlies beschrijven artsen vooral een holler gezicht, kleinere wangen, lippen en kin, ingevallen ogen, rimpels en een kaaklijn die minder strak hangt. Publicaties over GLP-1-medicatie noemen vetverlies in de slapen, de wangen, de traangoot en de kaaklijn, en rond de neus-lipplooi en de marionetlijnen. Een systematische review van 14 studies over massaal gewichtsverlies zag het meeste volumeverlies in de midwang, en huidverslapping vooral centraal in de hals.

• Wangen en middengezicht: holle wangen onder het jukbeen of een vlakker deel naast de neus. Lees meer over ingevallen wangen.
• Slapen: de zijkant van je voorhoofd kan holler worden, waardoor het bovenste deel van je gezicht smaller kan ogen. Zie ingevallen slapen.
• Onderogen: een diepere traangoot en meer schaduw, wat vermoeid kan ogen. Zie ingevallen ogen.
• Neus-lipplooi en mondhoeken: neemt het diepe vet naast de neus af, dan kan de wang wat zakken en valt de plooi van neus naar mondhoek meer op. Ook marionetlijnen bij de mondhoeken kunnen dieper lijken. Zie de nasolabiale plooi.
• Kaaklijn en kin: de kaaklijn kan minder strak hangen en de kin kleiner ogen. Zie kaaklijn verstrakken.
• Hals: losse huid of plooien. Zie slappe huid na afvallen.

Op de gezichtskaart staan de twaalf zones naast elkaar, telkens met wat er onder de huid kan veranderen.

Zeg je dat je gezicht slapper werd, dan kan je drie verschillende dingen bedoelen. Dat onderscheid telt, omdat behandelingen meestal op één van de drie mikken.

Vaak spelen ze samen. Een wang die zakt, kan ook een volumevraag zijn: neemt het diepe vet onder de wang af, dan kan de wang lager komen te hangen. Omgekeerd brengen toestellen voor huidverstrakking geen volume terug, en sommige kunnen zelfs gezichtsvet doen afnemen. Ook een facelift voegt op zich geen volume toe: in een reeks facelifts na massaal gewichtsverlies werd bij iedereen eigen vet bijgevoegd, gemiddeld bijna dubbel zoveel als bij andere facelifts.

Een hangend gezicht na afvallen heeft meestal meer dan één oorzaak. Met de leeftijd schuiven de vetvakken van het middengezicht naar onder en verliest het diepe wangvet volume, zo bleek uit CT-onderzoek bij kadavers. Neemt dat diepe vet af, door de leeftijd of door afvallen, dan kan de wang zakken. Artsen noemen dat soms pseudoptose. Ook het gezichtsskelet verandert met de jaren, met onder meer grotere oogkassen en een kortere onderkaak, en dat kan bijdragen aan een ouder uiterlijk.

Dan is er de huid. Na een maagverkleining kan de huid in het gezicht gaan hangen, al vindt een review van vier cohortstudies met 129 patiënten het bewijs nog niet sluitend.

En de rimpels?

Rimpels horen bij de veranderingen die na snel gewichtsverlies beschreven worden. Een deel heeft met volume te maken: als het vet naast de neus afneemt, wordt de neus-lipplooi meer geaccentueerd. Een ander deel is leeftijd, want met de jaren maakt de huid minder collageen type I en III aan. Dat GLP-1-medicatie zelf je huid dunner maakt of collageen afbreekt, is niet aangetoond; daarvoor bestaat enkel onderzoek van laag bewijsniveau.

Niet iedereen die veel afvalt, ziet er daarna ouder uit. In een kleine studie na een maagverkleining veranderde de geschatte leeftijd maar bij 5 van de 14 mensen significant: 3 werden ouder geschat, 2 jonger, en na de ingreep werden ze aantrekkelijker gevonden. In een andere studie met 70 patiënten, van wie er 5 uitgesloten werden, schatten plastisch chirurgen het gezicht een jaar na de ingreep gemiddeld op 43,7 jaar, tegenover 40,8 jaar ervoor. In dat jaar werden ze uiteraard ook echt een jaar ouder.

Wat meespeelt:

• Leeftijd. Hoe ouder je bent, hoe groter volgens experts de kans dat je de verandering ziet. Een tweelingstudie past daarbij: boven 40 jaar leek de zwaardere helft van eeneiige tweelingen jonger.
• Tempo. Artsen verwachten dat sneller afvallen de veranderingen in het gezicht zichtbaarder maakt, maar vergelijkend onderzoek ontbreekt.
• Hoeveel je verliest. In de beeldvormingsstudie hierboven ging het gemiddeld om ongeveer 7% minder volume per 10 kilo.
• Je eigen gezicht. Het diepe vet nam in die studie bij sommige deelnemers sterk af en bij anderen zelfs toe. Hoeveel elke laag, van huid tot bot, bijdraagt aan een ouder uiterlijk, is nog niet goed bepaald.

Cijfers over hoe vaak deze veranderingen voorkomen, bestaan niet. Dat iedereen die GLP-1-medicatie gebruikt ze krijgt, is dus niet aangetoond.

Eerlijk antwoord: er is geen bewezen manier om deze veranderingen te voorkomen of zelf terug te draaien. Dat geleidelijk afvallen helpt, is een verwachting van experts en werd niet getest. Bespreek je afvaltempo daarom met de arts die je begeleidt, en stop nooit op eigen houtje met voorgeschreven medicatie.

Over crèmes, supplementen en extra eiwit vonden we geen onderzoek dat aantoont dat ze het volume in je gezicht beschermen of terugbrengen, of losse huid strak trekken. Voor gezichtsoefeningen vonden we evenmin bewijs. Dat maakt verzorging niet zinloos, maar een herstel van je gezicht mag je er niet van verwachten.

Wat wel kan:

• Maak foto's onder hetzelfde licht, zodat je later eerlijk kan vergelijken.
• Noteer welke zones je echt storen en welke niet.
• Wacht met beslissingen zolang je gewicht nog daalt.
• Zoek uit of het bij jou eerder om volume of om huid gaat.

Kom je weer aan, dan kan je gezicht voller worden. Dat is geen aanpak voor je gezicht, en beslissingen over je gewicht of je medicatie neem je samen met je arts.

Wil je wel iets laten doen, dan bestaan er grofweg deze categorieën. Ze staan hier niet in volgorde van voorkeur.

• Hyaluronzuurfiller: geeft een direct zichtbaar resultaat met korte hersteltijd en kan met het enzym hyaluronidase opgelost worden. Het grootste risico is filler in een bloedvat: de kans is laag, maar de gevolgen kunnen ernstig en blijvend zijn.
• Collageenstimulatie met poly-L-melkzuur, bekend van het merk Sculptra: het volume neemt geleidelijk toe over meerdere sessies, en in studies hield het effect tot ongeveer twee jaar aan. Het is niet goedgekeurd als behandeling voor volumeverlies na gewichtsverlies.
• Calciumhydroxylapatiet, bekend van het merk Radiesse: wordt gebruikt voor rimpels, volume en contour.
• Eigen vet (lipofilling): een chirurgische ingreep. Gemiddeld blijft 47% van het ingebrachte volume behouden, met grote verschillen tussen mensen.
• Huidverstrakking zonder operatie: in studies een matige verbetering van losse huid, zonder volume terug te geven.
• Chirurgie: een facelift kan na massaal gewichtsverlies de contour verbeteren, al is volledige correctie moeilijk.
• Een combinatie: veranderden volume en huid allebei, dan kan een arts ze apart en in stappen aanpakken. Meer stappen betekent ook meer kosten en meer momenten met risico.

In België mogen enkel artsen esthetische injecties uitvoeren, binnen de bevoegdheden die de wet van 23 mei 2013 bepaalt. Alle categorieën naast elkaar, met wat ze niet doen, vind je bij behandelingen verkennen.

Niets doen is een volwaardige keuze. Je gezicht veranderde, maar dat is op zich geen gezondheidsprobleem. Verwacht wel geen spontaan herstel zolang je gewicht lager blijft.

Overweeg je later toch iets, dan speelt de stabiliteit van je gewicht mee. Voor een plastische ingreep na een maagverkleining hoort het gewichtsverlies volgens de vakliteratuur afgerond en stabiel te zijn. Bij semaglutide bereikte het gewichtsverlies in studies een plateau rond 53 weken. Die regels gaan vooral over lichaamscontour; een vaste wachttermijn voor het gezicht vonden we niet. Of je beter nog wacht, zet je op een rij met Moet ik nog wachten?.